Marskość wątroby

Jak wiadomo marskość wątroby jest stanem, w którym w następstwie uogólnionego uszkodzenia miąższu dochodzi do włóknienia i przemiany prawidłowej architektury narządu, powodując zniszczenie struktury zrazików i naczyń wątroby.  W trakcie niszczenia struktur wątroby dochodzi do pojawienia się objawów upośledzenia funkcji wątroby i/lub nadciśnienia wrotnego. Atakowana wątroba w pewnym momencie poddaje się. Jej komórki (hepatocyty) obumierają, a w ich miejscu tworzy się tkanka łączna, która zakłóca krążenie krwi. Przyczynami marskości mogą być toksyny (w tym alkohol), choroby metaboliczne, zakażenie wirusem itp. Uszkodzenie wątroby jest nieodwracalne, można jednak spowolnić lub zatrzymać postępy zwłóknienia, jeśli rozpocznie się umiejętne leczenie. Włóknienia wątroby nie da się odwrócić. Można tylko je zahamować i nie dopuścić do powikłań, np. nadciśnienia wrotnego, insulinooporności i cukrzycy typu II, encefalopatii wątrobowej (efektem której może być uszkodzenie mózgu), pierwotnego raka wątroby. Jeśli w porę nie rozpocznie się podawania odpowiednich leków i/lub nie zrezygnuje z picia alkoholu, jedynym sposobem uratowania życia może być przeszczep wątroby. Ale na to nie wszyscy mają szanse. Niestety nie znamy środków pozwalających na „wyleczenie” marskości. Najważniejsze jest leczenie choroby leżącej u podłoża tego stanu. Na przykład przy całkowitej abstynencji możliwe jest zahamowanie procesu doprowadzającego do marskości. Pacjent powinien leżeć, stosować odpowiednią dietę (ze zmniejszoną zawartością białka). W przypadku wodobrzusza konieczne może być stosowanie leków moczopędnych usuwających nadmiar wody z ustroju. Marska wątroba jest przeszkodą w prawidłowym przepływie krwi, dlatego pojawia się tzw. nadciśnienie wrotne (w układzie żyły wrotnej). Jedną z metod leczenia tego nadciśnienia są operacje, w których wytwarza się pomosty naczyniowe, omijające „przeszkadzającą” w przepływie krwi wątrobę. Żylaki przełyku – jeden z objawów nadciśnienia wrotnego, leczy się również za pomocą endoskopu. Objawy i sama marskość mogą początkowo rozwijać się skrycie. Stąd i początkowe objawy są niecharakterystyczne dla niedomagania wątroby. Obserwuje się postępującą utratę apetytu, ubytek masy ciała, nietolerancję pewnych pokarmów (smażonych, pieczonych, tłustych) i alkoholu, skłonność do zaparć naprzemiennych z biegunkami, niekiedy nudności, apatię, ociężałość, nasilającą się senność. Pojawia się oliwkowe, a następnie podżółtaczkowe zabarwienie skóry i twardówek oczu. Wskutek gromadzenia wolnego płynu w jamie brzusznej powiększa się obwód brzucha. Występują tzw. naczyniaki pajączkowate na skórze, rumień dłoni i dłoniowych stron opuszek palców. Pojawiają się niecharakterystyczne pobolewania w prawym podżebrzu i wzdęcia w jamie brzusznej, skłonność do krwawień z błon śluzowych (np. przy myciu zębów) oraz ciemniejsze zabarwienie moczu itd. Marskość jest wynikiem przewlekłego stanu zapalnego wątroby, prowadzącego do niszczenia komórek wątrobowych i zastępowania ich tkanką łączną włóknistą. Przebudowa miąższu wątroby prowadzi do zmian w przepływie krwi w obrębie narządów jamy brzusznej. Rozwija się tak zwane nadciśnienie wrotne, które prowadzi do poszerzenia naczyń żylnych w przełyku oraz żołądku i powstania żylaków. W schyłkowym okresie stopniowo narasta jawna skaza krwotoczna jako wyraz upośledzenia wytwarzania przez wątrobę protrombiny, następuje śpiączka (tzw. metaboliczna śpiączka wątrobowa) jako wyraz toksycznego uszkodzenia mózgu niezneutralizowanymi przez wątrobę toksycznymi produktami przemiany materii oraz uogólnione obrzęki (jako wyraz znacznego zmniejszenia stężenia białek w surowicy krwi na skutek upośledzenia syntezy przez wątrobę białek, a zwłaszcza specjalnego ich typu, tzn. albumin). Zniszczenie wątroby w wyniku choroby jest nieodwracalne, ale odpowiednio wczesne i właściwe leczenie może je spowolnić lub nawet zatrzymać. Gdy marskość nie spowodowała jeszcze dużych uszkodzeń stosuje się leki przeciwzapalne albo próbuje się poprawić funkcjonowanie metabolizmu pacjenta. Z kolei gdy marskość wątroby jest już bardziej zaawansowana zwalcza się objawy takie jak wodobrzusze, zaburzenia świadomości czy obrzęki. Niewyrównana marskość wymaga pobytu w szpitalu. U chorego stosuje się odpowiednią dietę (zawierającą mało tłuszczu, z przewagą pokarmów gotowanych) i zabrania mu się spożywania jakiegokolwiek alkoholu. Pacjent musi zacząć prowadzić ustabilizowany tryb życia i mało się przemęczać. U niektórych chorych proces chorobowy przebiega bezobjawowo i jest wykrywany przypadkowo w ultrasonografii. Objawy, jakie mogą wystąpić to: męczliwość, osłabione łaknienie, nudności i wymioty, miernie nasilony ból pod prawym łukiem żebrowym, stan podgorączkowy, świąd skóry, krwawienie z dziąseł i nosa, zaburzenia miesiączkowania u kobiet. W wyglądzie chorego można również dostrzec pewne zmiany. Uwagę zwykle zwraca wygląd „kasztanowego ludzika”, czyli powiększony obwód brzucha, żółtaczka, poszerzone drobne naczynia krwionośne, rumień na dłoniach, kępki żółte, utrata owłosienia u mężczyzn, poszerzone naczynia żylne na skórze brzucha czy przykurcz dłoniowy. Ponadto może wystąpić ginekomastia i zanik jąder, powiększenie śledziony oraz powiększenie wątroby. Marskość wątroby jest uważana za stan przednowotworowy i może prowadzić do rozwoju raka wątrobowokomórkowego. Przyczyn prowadzących do marskości wątroby jest wiele. Dlatego też wyróżnia się kilka jej typów.

Wyróżniamy następujące typy marskości:
• marskość zastoinową (w przebiegu przewlekłej niewydolności krążenia),
• marskość żółciową (w wyniku przedłużającego się zaburzenia w odpływie żółci),
• marskość pozapalną (np. po wirusowym zapaleniu wątroby),
• marskość w wyniku toksycznego działania alkoholu,
• marskość będącą następstwem toksycznego działania leków i innych chemicznych substancji,
• marskość w następstwie wzmożonych odczynów immunologicznych, itd.
Objawy i sama marskość mogą początkowo rozwijać się skrycie. Stąd i początkowe objawy są niecharakterystyczne dla niedomagania wątroby. Obserwuje się postępującą utratę apetytu, ubytek masy ciała, nietolerancję pewnych pokarmów (smażonych, pieczonych, tłustych) i alkoholu, skłonność do zaparć naprzemiennych z biegunkami, niekiedy nudności, apatię, ociężałość, nasilającą się senność. Pojawia się oliwkowe, a następnie podżółtaczkowe zabarwienie skóry i twardówek oczu. Wskutek gromadzenia wolnego płynu w jamie brzusznej powiększa się obwód brzucha. Występują tzw. naczyniaki pajączkowate na skórze, rumień dłoni i dłoniowych stron opuszek palców. Pojawiają się niecharakterystyczne pobolewania w prawym podżebrzu i wzdęcia w jamie brzusznej, skłonność do krwawień z błon śluzowych (np. przy myciu zębów) oraz ciemniejsze zabarwienie moczu itd.
W schyłkowym okresie stopniowo narasta jawna skaza krwotoczna jako wyraz upośledzenia wytwarzania przez wątrobę protrombiny, następuje śpiączka (tzw. metaboliczna śpiączka wątrobowa) jako wyraz toksycznego uszkodzenia mózgu niezneutralizowanymi przez wątrobę toksycznymi produktami przemiany materii oraz uogólnione obrzęki (jako wyraz znacznego zmniejszenia stężenia białek w surowicy krwi na skutek upośledzenia syntezy przez wątrobę białek, a zwłaszcza specjalnego ich typu, tzn. albumin). Przez dłuższy czas marskość wątroby może rozwijać się bezobjawowo. Pierwsze dolegliwości są niespecyficzne; należy do nich ogólne osłabienie, brak apetytu, mdłości, uczucie rozpierania w górnej części brzucha (zwłaszcza po posiłkach) oraz chudnięcie. U kobiet występują zaburzenia miesiączkowania, u mężczyzn – utrata potencji i brak zainteresowania życiem płciowym. W bardziej zaawansowanym stadium choroby pojawia się żółtaczka, powiększenie obwodu brzucha wskutek gromadzenia się płynu w jamie otrzewnej oraz obrzęki wokół kostek. Na skórze łatwo powstają siniaki, nawraca krwawienie z dziąseł i nosa. Objawem ciężkiej niewydolności wątroby są zaburzenia świadomości: początkowo niewielkie zaburzenia orientacji, wahania nastroju, senność, a w końcowym stadium – śpiączka.

Jest szczególny typ marskości wątroby. Alkoholowa marskość wątroby jest skutkiem stałego, kilkuletniego nadużywania alkoholu. Im dłużej ktoś nadużywa alkoholu tym większe ryzyko rozwoju alkoholowej marskości wątroby. Choroba ta jest skutkiem blokowania przez alkohol metabolizmu związków pokarmowych. Alkohol jest trucizną dla naszego organizmu i wszelkie jego ilości mogą wywołać uszkodzenia wątroby. Mężczyźni lepiej metabolizują alkohol niż kobiety w wyniku większej masy ciała, enzymów i tkanki tłuszczowej. Wielu naukowców twierdzi, że bezpieczne spożycie alkoholu dla kobiet to 1-2 drinki dziennie zaś dla mężczyzn 3-4. Ilość ta jest jednak indywidualna dla każdego człowieka. Należy również sobie uświadomić, że dla wątroby oraz inne organy nie potrafią rozróżnić napojów alkoholowych. Dlatego wino czy piwo nie będzie bezpieczniejsze niż wódka lub whisky. W przypadku wystąpienia dysfunkcji wątroby bezpieczna ilość alkoholu wynosi 0.

Zapobieganie marskości wątroby:

  • Unikanie zachowań związanych z ryzykiem zakażenia WZW (przypadkowe kontakty seksualne, akupunktura, tatuaże i tym podobne)
  • Szczepienie przeciwko WZW B (w Polsce szczepi się obecnie wszystkie noworodki oraz dzieci w 14 roku życia). Szczepionką przeciwko WZW C do tej pory nie dysponujemy.
  • Unikanie nadmiernego spożywania alkoholu
  • Stała opieka medyczna i odpowiednie leczenie u osób z rozpoznanym wirusowym zapaleniem wątroby lub inną przewlekłą chorobą wątroby
  • Dodaj komentarz

    Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

    *

    Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>